Liefde voor de Kringloop

Tejo lacht als ik hem vraag naar zijn kunstenaarschap: “Goeie vraag. Is Tejo een kunstenaar? Ik geloof dat we allemaal een kunstenaar zijn.” Hij vertelt dat tekenen en schilderen altijd een deel van hem waren. Na jaren lesgeven in Tekenen/ Handvaardigheid vond hij veertien, vijftien jaar geleden langzaam zijn eigen weg als autodidact: “Ik heb het eigenlijk verder zelf ontwikkeld… soms geïnspireerd door voorbeelden, maar meestal maak ik dingen van mezelf.”

Naast schilderijen maakt hij assemblages, schilderijen waarin hij gevonden objecten plakt en verder bewerkt: spiegels, kaarsenstandaards, oud glas, zelfs grammofoonplaten. Soms weet hij van tevoren niet wat er uit een werk zal komen: “Soms maak ik een schilderij en weet ik helemaal niet wat eruit komt. Dan plak ik gewoon en dan zie ik wel.”

De liefde voor kringloopwinkels is organisch ontstaan. Tejo: “Ik kom hier heel vaak, een beetje rondneuzen, spullen uitzoeken… en dan gaat mijn brein werken: ‘oh, daar kan ik iets van maken’.” Hij koopt spullen bij Foenix en op vondstenmarkten, spullen die anders zouden verdwijnen. Die mix van toeval en gericht zoeken hoort bij zijn proces: soms gaat hij echt gericht op zoek naar glas of kaarsenstandaards, soms laat hij het op zich afkomen.

Wat hem aantrekt is de verscheidenheid en de onverwachte vormen: “De magie is dat je zoveel verscheidenheid aan spullen ziet… dan maakt m’n hart een sprongetje.” Die magie vertaalt zich in liefde: liefde voor materiaal, voor herinnering en voor de mensen met wie hij heeft gewerkt en de mensen die zijn werk kopen.

Het allereerste object dat hij bij Foenix vond en omtoverde: een ronde spiegel. “Dat was dat zwaar ding, ik dacht, daar kan ik wel iets mee doen.” Hij herinnert zich ook Mariabeeldjes die indruk maakten en later in zijn werk terechtkwamen: “Ik heb heel veel Mariabeeldjes verzameld.” Zijn persoonlijkheid lijkt soms samen te vallen met de keuze voor deze beeldjes; er zit een intimiteit en herinnering in.

Andere favorieten zijn bijzondere kaarsenstandaards en klein, gekleurd glas, dingen die eenmaal bewerkt of gecombineerd, een nieuw leven krijgen. Hij verloor eens een setje vondsten door te denken dat ze er de volgende dag ook nog wel zouden liggen: “Iemand anders was mij voor… en dat weet je met kringloop vondsten, ik had ze ook gelijk moeten meenemen.”

Tejo beschrijft het als een verzamelproces dat op een gegeven moment tot iets samenvalt: “En dan zie je die verzamelde spullen en vaak zie je het ook wel eens: oh ja, zo’n boeddha kopje, die gaat mooi passen op een kandelaar.” Soms bedenkt hij het idee in de kringloop zelf; vaak neemt hij spullen mee en ontdekt thuis wat er kan ontstaan: “Dan ga ik daar zitten en dan heb ik mijn hoofd weer vol. Oh ja, dat kan ik zo bij elkaar voegen.”

Hij experimenteert veel: kandelaars worden geschilderd in o.a. roze en rood, er komt een lichtje op of er komt glas bovenop. Grammofoonplaten, cd’tjes en oude spiegeltjes worden geïntegreerd. En soms reageren zijn klanten verrassend: het kan zijn dat iemand een werk wil kopen, of dat iemand verbaasd is dat je van een oud object totaal iets nieus kunt maken.

Op de vraag wat liefde betekent in relatie tot zijn werk, wordt Tejo emotioneel. Liefde komt in hartjes terug in zijn werk, in torso’s die hij goud spoot en met geschilderde hartjes decoreert. Maar het is meer dan een motief: liefde is het verbinden van mensen en van materialen. Zijn kunst vindt ook plaats in die uitwisseling: “Ik geef liefde maar ik krijg het ook terug.”

Hij vertelt hoe hij met zijn werk anderen blij maakt, bijvoorbeeld een tienermeisje dat trots wegliep met een gekocht object waarvoor hij eerst 50 euro vroeg en zij uiteindelijk voor veel minder kon meenemen: “Dan maak je zo'n meisje blij. Ja, dat is mooi.”

Duurzaamheid is een bewuste keuze: “Je kunt alles wel nieuw kopen… maar ik ga liever naar Foenix toe.”  Voor Tejo is het hergebruiken van spullen niet alleen praktisch of economisch; het is esthetisch en emotioneel waardevol: oud materiaal krijgt een tweede leven en vertelt nieuwe verhalen.

Tejo zou graag een workshop zien bij Foenix: een korte middagsessie waarin mensen leren wat mogelijk is met kringloopmateriaal. “Dan zien mensen: oh, dat kan ook.” Hij heeft ervaring met lesgeven en dagbesteding, en stelt voor dat zulke workshops een mooie toevoeging zijn voor inwoners van Apeldoorn. Het idee leeft direct bij hem: hij kan zelfs voorbeelden meenemen, zoals een grammofoonplaat of een bewerkte kandelaar.

Als mensen zijn werk zien, hoopt Tejo vooral dat ze verwonderd zijn en beseffen dat iets weggegooid niet waardeloos hoeft te zijn: “Oh jee, je kan dat ook doen met spullen die eigenlijk afgekeurd zijn of weggegooid worden.” Die verbazing, het moment dat iemand inziet wat een object kan worden, is precies wat hij zoekt. Ook wil hij dat zijn werk verbindt: tussen generaties, tussen makers en kopers, en tussen materiaal en herinnering.